Phục hồi chức năng sau đột quỵ

Phục hồi chức năng thần kinh sau tai biến mạch máu não hay đột quỵ

1. Đột quỵ là gì? Nguyên nhân gây ra đột quỵ

Đột quỵ được định nghĩa là các thiếu sót chức năng thần kinh xảy ra đột ngột với các triệu chứng cục bộ hơn là lan tỏa và tồn tại trên 24 giờ hoặc tử vong trong 24 giờ, gồm đột quỵ xuất huyết (hemorrhagic stroke, chiếm 15-20%) và đột quỵ thiếu máu cục bộ (Ischaemic stroke, chiếm từ 80 – 85%). Đây là tình trạng bệnh cần phát hiện khẩn cấp để có liệu pháp cứu chữa kịp thời.

Nguyên nhân gây ra đột quỵ thiếu máu cục bộ hầu như liên quan đến:

– Bệnh đột quỵ xảy ra do nhiều nguyên nhân, thường gặp ở những người lớn tuổi, hay nam giới hút uống nhiều rượu bia… hay những người mắc các bệnh lý về: cao huyết áp, tim mạch, tiểu đường, xơ vữa động mạch, mỡ máu cao, bệnh mạch máu ngoại biên…

– Ngoài ra, bệnh đột quỵ xảy ra còn do lối sống thiếu khoa học, lành mạnh, lười vận động, gây tăng cân, béo phì, ăn uống nhiều chất béo, gây dư thừa cholesterol, những người nghiện bia rượu, bia, , căng thẳng thần kinh, áp lực công việc lớn, cuộc sống buồn phiền… cũng là những nguyên nhân thường dẫn đến bệnh đột quỵ.

2. Diễn tiến tự nhiên và nguy cơ của đột quỵ

Diễn tiến tự nhiên thường gặp ở những bệnh nhân còn sống sót sau tai biến,đột quỵ, chức năng thần kinh bắt đầu hồi phục sau vài ngày đầu tiên và tiếp tục hồi phục nhanh chóng 3 tháng đầu; chậm dần trong 6 – 12 tháng tiếp theo và một ít trong 1 – 2 năm sau đó. Kiểu hồi phục thay đổi khác nhau ở từng bệnh nhân.

Nguy cơ tàn phế trong năm đầu sau đột quỵ sẽ có đến 20 – 30% cần sự chăm sóc toàn diện, 20 – 30% phụ thuộc vào những người khác cho những sinh hoạt hàng ngày như tắm rửa, thay đồ, di chuyển.

Những yếu tố chỉ điểm cho khả năng phục hồi chức năng sau đột quỵ kém như:

  • Tiểu không kiểm soát
  • Kiểm soát tư thế kém
  • Rối loạn chức năng nhận thức
  • Khả năng di chuyển kém
  • Rối loạn chức năng nhận thức không gian – thị giác, mất cảm giác sâu và mất vận động nặng nề.

Các biến chứng có thể dẫn đến bao gồm:

  • Liệt vận động: Theo thống kê, có khoảng 85 – 90%  bị liệt vận động (liệt ½ người, liệt tay chân, liệt mặt, rối loạn giọng nói ) sau tai biến mạch máu não. Di chứng này gây khó khăn cho bệnh nhân trong các hoạt động sinh hoạt hàng ngày,
  • Khi phải nằm lâu một chỗ, bệnh nhân thường gặp biến chứng nguy hiểm như: lở loét da, viêm đường tiết niệu, viêm phổi, viêm đường hô hấp…
  • Khó khăn trong việc nói hoặc nuốt
  • Tiểu tiện không tự chủ
  • Rối loạn tâm lý
  • Rối loạn nhận thức: Tỉ lệ gặp rối loạn nhận thức ở bệnh nhân sau tai biến mạch máu não chiếm khoảng hơn 65%. Có các biểu hiện như: hay quên, suy giảm trí nhớ, đầu óc lơ mơ không tỉnh táo, không hiểu được lời người khác nói…
  • Rối loạn thị giác

Tại Phòng khám Vrehab tùy theo tình trạng cụ thể của từng bệnh nhân Bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị Vật lý trị liệu & phục hồi chức năng phù hợp như : thần kinh, dáng vẻ đi đứng và sự linh hoạt trong các vận động, sinh hoạt thường ngày, kết hợp sử dụng các phương pháp điều trị mới nhất mang lại hiệu quả tốt nhất :

  • Kích thích điện thần kinh .
  • Điện châm không dùng kim.
  • Nén ép trị liệu
  • Liệu pháp tập vận thụ động có trợ giúp
  • Liệu pháp tập vận động chủ động
  • Liệu pháp điều trị khó nuốt
  • Vận động trị liệu toàn diện

3. Phục hồi chức năng thần kinh sau đột quỵ

Sự ảnh hưởng của chi trên đối với sinh hoạt hàng ngày trong đột quỵ não là rất lớn. Tuy nhiên, khả năng hồi phục chi trên sau đột quỵ không cao.

Theo các khuyến cáo, tất cả bệnh nhân nhập viện vì đột quỵ cấp nên được bắt đầu vận động sớm (trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi đột quỵ khởi phát) nếu không có chống chỉ định. Chống chỉ định vận động sớm bao gồm: các bệnh nhân làm các thủ thuật can thiệp có đâm kim vào động mạch, tình trạng nội khoa không ổn định, độ bão hòa oxy thấp, và gãy hoặc chấn thương chi dưới.

Chống chỉ định vận động sớm bao gồm:

  • Các bệnh nhân làm các thủ thuật can thiệp có đâm kim vào động mạch
  • Tình trạng nội khoa không ổn định
  • Độ bão hòa oxy thấp
  • Gãy hoặc chấn thương chi dưới kết hợp.

Do vậy để cải thiện quá trình hồi phục vận động sau đột quỵ cần:

  • Bắt đầu luyện tập sớm và phù hợp
  • Bệnh nhân cần có nhiều động lực, cố gắng
  • Cường độ tập luyện tăng dần, lặp lại nhiều lần, tần suất cao
  • Tập luyện chú trọng vào vấn đề cụ thể của từng bệnh nhân

Phục hồi chức năng sớm cho bệnh nhân đột quỵ cần được thực hiện trong môi trường đầy đủ và phù hợp với môi trường sống của bệnh nhân, qua đó cho phép tập luyện tất cả các chức năng của não theo cách tự nhiên. Cường độ tập luyện phải nhẹ nhàng trong giai đoạn cấp tăng tiến dần trong giai đoạn sau. Chương trình phục hồi chức năng kết hợp giữa vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và âm ngữ trị liệu và các chuyên ngành khác như tâm lý trị liệu, dinh dưỡng. Bên cạnh đó, bệnh nhân cần được ưu tiên sử dụng các thuốc bảo vệ thần kinh; ngoài ra cần các thuốc phòng ngừa đột quỵ thứ phát trong nhồi máu não như hạ áp, ức chế kết tập tiểu cầu.

Bài viết liên quan

Phục hồi chức năng

Tại Phòng khám Vrehab, phương pháp phục hồi chức năng được thực hiện bởi các Bs, KTV có trình độ chuyên môn theo quy trình chuyên nghiệp. Nếu bạn đang gặp phải các vấn đề bất thường liên quan đến xương khớp, cột sống thì có thể đến Phòng Khám Vrehab để được chẩn đoán và điều trị tận gốc nguyên nhân.

Vật lý trị liệu

Máy vật lý trị liệu tại Phòng khám Vrehab đều theo tiêu chuẩn công nghệ mới nhất hiện nay, được nhiều chuyên gia y tế trên thế giới đánh giá  rất cao.

.